“The body benefits from movement and the mind benefits from stillness.”
Hoe belangrijk zijn de hersenen voor de mens? Neuropsycholoog Sila Kisoensingh geeft op deze vraag het antwoord: “Mensen praten vaak over het hart. En ja, het hart is inderdaad wat ons richt naar actie, maar het zijn de hersenen die het aansturen. Het is eerst in de mind en dan pas in de materie”. Sila, al min of meer 30 jaar in het vakgebied, vertelt vandaag over de neuropsychologie en haar ‘journey’ vanaf haar studie tot heden.
Waarom koos u voor de studie psychologie en waarin bent u gespecialiseerd?
Als jong meisje merkte ik dat velen naar mij toe kwamen om over het een en ander te praten. Toen ik op de AMS zat heb ik mijn studentendecaan al vroeg verteld dat ik psychologie wilde studeren. Zij adviseerde mij een ander vak te kiezen en vond dat bij de psychologie, je uiteindelijk zelf ook tureluurs wordt door zoveel problemen van anderen. Ik was echter vastberaden en na de AMS heb ik overal beurzen aangeschreven. Ik heb uiteindelijk een beurs naar Cuba gekregen en ik vertrok in 1982 daar naartoe. Ik moest eerst een jaar de Spaanse taal leren op de Universiteit van Havana. Daarna heb ik mijn studie doorlopen aan de Universiteit van Santa Clara met specialisatierichting neuropsychologie en heb mijn cum laude bul behaald in 1988. Mijn interesse in het gedrag van de mens en de werking van het brein is vanaf kinds af een fascinerend thema voor mij geweest en vandaar mijn studie psychologie met afstudeerrichting neuropsychologie. Ik ben altijd geïnteresseerd geweest in de werking van het brein en hoe dat ons gedrag en onze gezondheid beïnvloedt.
Hoe is de psychologie geassocieerd met de neurologie?
De neuropsychologie is ontstaan tijdens de tweede wereldoorlog toen heel veel mensen schotwonden kregen in de hersenen en daardoor totaal ander gedrag begonnen te vertonen en ook emotioneel uit balans geraakten. Alle psychologische en lichamelijke functies worden gestuurd door de hersenen. Alle neurologische aandoeningen – hetzij epilepsie, hersenbloeding, herseninfarct of anders – leiden vaak tot gedragsstoornissen. Gedrag bestaat namelijk uit drie aspecten hoe de mens functioneert en reageert: de emotio (onze gevoelens vanuit het hart), de ratio (ons denken, onze normen en waarden vanuit ons brein) en de wil. De effecten van schade aan de hersenen zie je dus in het gedrag; denk dan aan verandering in persoonlijkheid, verandering in emoties of cognitieve stoornissen. Denk bijvoorbeeld aan iemand die agressief wordt, of iemand die een korte of lange termijn geheugenverlies heeft door een klap aan het hoofd door een val van de bromfiets. Revalidatie van de hersenfuncties is heel belangrijk, maar is geen gemakkelijke taak. De hersenen zijn gelukkig wel plastisch, dat wil zeggen dat bepaalde delen van de hersenen die uitvallen door andere delen overgenomen kunnen worden. Dit betekent dat als je de hersenen voldoende blijft stimuleren door middel van revalidatietherapie, andere hersendelen de functies kunnen overnemen door de interne samenwerking tussen verschillende delen van het brein. Er is dus altijd hoop voor revalidatie.
Hoe is uw werkveld begonnen in Suriname?
Toen ik in 1988 terugkwam naar Suriname na mijn studie wilde ik hersenonderzoek doen, maar helaas deed men dit type onderzoek niet in Suriname. Ik ben toen begonnen met werken in het Sint Vincentius Ziekenhuis en was als eerste psycholoog verbonden aan een algemeen ziekenhuis in Suriname. Hier gaf ik onder andere les aan anesthesie-, OK-assistenten en verpleegkundigen. Ik mocht meekijken bij neurochirurgische operaties in het St. Vincentius Ziekenhuis met de toen enige neurochirurg in Suriname. Later werd ik gevraagd om naast mijn werk in het ziekenhuis, ook colleges te verzorgen aan de medische faculteit en heb ik toen het curriculum voor psychologie binnen de faculteit geschreven welk curriculum tot op heden gebruikt wordt met enige kleine aanpassingen in de loop der jaren. Het eerste studenten/studiedecanaat is toen op hoger onderwijsniveau in Suriname door mij opgezet. Als studentendecaan zag ik dat heel veel studenten zaten met sociaaleconomische belemmeringen, onder andere de financiële studie uitgaven en niet vlot door de studie heen kunnen. De Stichting Studentenfonds Suriname is toen opgezet, waarvan ik tot op heden de voorzitter ben, wijlen de heer Ernie Brunings, de secretaris en de heer Eddy Jharap de penningmeester. Het fonds is voornamelijk om getalenteerde studenten die het niet breed hebben te ondersteunen. Uit dit fonds zijn inmiddels drie medische specialisten en veertien artsen afgestudeerd. Bij de opstart van de studierichting psychologie was ik ook docent van het eerste uur, maar door drukte en de colleges op de medische faculteit was het moeilijk deze functies te combineren. Ik heb heel lang ook in het jeugdcellenhuis gewerkt met jeugdigen, om te helpen met het re-integratieproces in de samenleving. Verder heb ik in Nederland een speciale postdoctorale training gevolgd om de rechterlijke macht – de staande en zittende magistratuur – psychologisch te testen.
Hoe past u uw neuropsychologische kennis toe in de praktijk?
In Juni 2010 kon ik een lang gekoesterde droom realiseren door een eigen psychologische praktijk op te zetten, welke bekend staat als Kliniek Kiros, voor psychologisch diagnostiek en hulpverlening. In de kliniek bieden wij verschillende behandelingen aan zoals autogene training, relaxatie trainingen voor stress en trauma, rouwproces begeleiding en kinderspel therapieën. Ook doen wij aan ontwikkelingsscreeningen bij kinderen met allerlei stoornissen zoals bijvoorbeeld de autisme spectrum stoornis, ADHD, kids met leer en gedragsproblematiek, trauma en rouwprocessen. Wij bieden verder computergestuurde neuropsychologische testen aan voor onderzoekingen van executieve, cognitieve functies en geheugenstoornissen. We kijken dan naar cognitieve stoornissen, executieve functies, complexe attentie, korte en lange termijn geheugen, emotionele stabiliteit en motorische flexibiliteit. Wij zijn dus gespecialiseerd in alle psychologische problematiek die met de hersenen te maken heeft.
Welke boodschap heeft u aan de samenleving omtrent mental health?
Mental health is een groot begrip. “Mens sana in corpore sano – een gezonde mind in een gezond lichaam”; daarover filosofeerden de Grieken al eeuwen terug. Echter zagen zij deze als twee losse begrippen, terwijl wij weten dat dit niet zo is. De mind beïnvloedt het lichaam, maar het lichaam beïnvloedt ook de mind. De soma en psyche zijn dus niet te delen. We moeten zorgen voor ons lichaam en ons brein. Er zijn drie basisdingen in onze gezondheid waarmee wij rekening moeten houden: voeding, ademhaling en gedachten. Dus, ‘mind your mind’, let op je gedachten en zorg ervoor dat je jezelf niet ziek maakt met negatieve gedachten, dwanggedachten of obsessieve gedachten. Let ook op je voeding. Doe aan mindfulness trainingen, mediteer en let op je ademhaling. Er zit veel meer erachter dan gewoon zuurstof inademen en koolzuurgas uitademen. Veel oosterse volken praten ook al heel lang hierover. Vanuit India spreekt men over ‘prana’; vanuit China praat men over ‘chi’; vanuit Japan ‘ki’. Hier worden de technieken ook echt gebruikt in hun dagelijks bestaan. Wij kunnen veel hieruit leren.
“De apotheek van je leven is niet om het hoekje, maar die zit in de werking van je brein ”
~ Sila Kisoensingh
Dit wil zeggen dat je alle stoffen zelf aanmaakt; zowel de stresshormonen, maar ook de goede stoffen zoals serotonine en endorfine. Jouw mentale gesteldheid ligt dus bij jezelf. Stel je positief op. Haal het beste niet alleen uit jezelf, maar help ook je naaste hiermee. Zo weet je dat je ook in een gelukkigere omgeving zal zijn. Een liefdevolle familie is belangrijk, hoe je bent opgegroeid is belangrijk en hoe je over dingen nadenkt; heb je hobby’s, hoe sta je in het leven, wat zijn jouw normen en waarden, houd jij je omgeving schoon of bevuil je die zelf? Al deze vragen moet je voor jezelf nagaan. Als je omgeving er netjes, schoon en ordelijk uitziet, dan richt de mind zich ook naar die schoonheid en ordelijkheid. Zo leer je om orde en wanorde van elkaar te onderscheiden.
“Wanneer je je omgeving schoon en ordelijk houdt, zal de mind dit ook reflecteren”
~ Sila Kisoensingh
