Tak Nanga Mi: Dion Halfhide

Psychologie is een onderdeel van ons dagelijks leven. Bij alles wat draait om de mens, is er sprake van psychologie. Hoe mensen denken, hoe zij handelen en hoe zij zich gedragen zijn vragen waarmee de psychologie zich bezighoudt. Wist jij dat er zelf een groot stuk psychologie in de economie zit? Vandaag spreken wij met Economic & Consumer psycholoog Dion Halfhide die hierover meer zal vertellen.

Wie bent u en waarom koos u voor de psychologie?

“Psychologie heeft mij eerder gevonden in plaats van andersom”

Ik ben Dion, 31 jaar oud en ik ben ongeveer 8 jaren geleden uit Suriname vertrokken voor mijn educatie. Na de middelbare school wilde ik óf toerisme óf rechten of psychologie studeren. Echter, voor rechten had je boekhouden nodig en daar hield ik niet zo veel van. Helaas bestond de studierichting psychologie nog niet in Suriname. De keuze om Tourism Management te studeren aan het Instituut voor Bedrijfswetenschappen (IBW) was daarom dus gauw gemaakt. Daarna had ik gepland om in België verder te gaan met marketing of misschien zelfs bedrijfsmanagement.
Eenmaal georiënteerd in Gent, zag ik het niet echt zitten met deze studies omdat ik geen Frans kon en ik vond de investering qua tijd te groot om op het ideale niveau te komen. Gelukkig had ik aan het IBW als bijvak “Algemene Psychologie” gevolgd, waardoor het mogelijk was vrijstellingen te krijgen binnen de faculteit psychologie aan de Universiteit Gent (UGent). Dat vak is tevens het zwaarste vak binnen de 1e bachelor: het scheidt het kaf van het koren. Voor mij was dit dus een indicatie dat het echt voor mij was weggelegd.
Ik besloot mij toen in te schrijven in het bachelorprogramma aan de UGent. Na jaar 2 van het bachelorprogramma koos ik ervoor om te specialiseren in “Bedrijfspsychologie en Personeelsbeleid”. Eigenlijk kan je stellen dat psychologie mij eerder gevonden heeft in plaats van andersom.
Daarna kreeg ik, mede dankzij mijn Gentse professoren, een geweldige opportuniteit om mijn master aan de Universiteit Leiden te doen. Dit was het Engelse mastertraject Economic & Consumer Psychology (ECP); een relatief nieuwe richting binnen ons breed vakgebied, die je in principe ook kan beschouwen als Gedragseconomie. Dit traject was vooral gespitst op internationals, waar ik als Surinamer veel eerder thuis voelde.
Wat de stage betreft, daar heb ik heb bijzonder veel pech gehad, want ik (net als vele anderen) moest tijdens de pandemie een stageplek zoeken. Nederland ging toen volledig op slot vanwege de “Intellectuele Lockdown”, waardoor ik een stage moest doen bij een totaal ander type bedrijf dan ik initieel gepland had. Besef dat de stage veel bepalend is voor jouw toekomstige carrière. Als je niet de juiste stage hebt gedaan, dan loop je een belangrijke eerste werkervaring mis. Dit kan nadelig voor je uitpakken bij het solliciteren, juist vanwege het gebrek aan deze cruciale eerste ervaring. Mijn advies: zoek iets langer naar een stageplek die perfect bij jou aansluit!
Ondanks dat de situatie verreweg van ideaal was ben ik toch Cum Laude afgestudeerd als Economic & Consumer psycholoog. Momenteel ben ik werkzaam als Accountmanager binnen de recruitment branche. 

Wat is Economic & Consumer Psychology en waar kan je terecht met deze specialisatie?

Consumer Psychology bestudeert het keuzegedrag van mensen in een consumptieve context. Consumentenpsychologie lijkt in die zin dus heel erg op marketing. Het verschil: Consumentenpsychologie bestudeert consumentengedrag vanuit een wetenschappelijk perspectief, terwijl marketing dit meer doet vanuit de toegepaste kant. Bovendien, de meeste (zoniet alle) marketing praktijken zijn onderbouwd met kennis uit experimenteel onderzoek vanuit mijn vakgebied.
Economic Psychology bestudeert keuzegedrag van mensen over het algemeen; van gedrag in de winkel tot partnerkeuze bijvoorbeeld. EC-psychologen kun je dus beschouwen als gedragsspecialisten, of met een mooi woord keuzearchitecten. Het doel van mijn vakgebied op vlak van wetenschappelijk onderzoek: de kloof tussen de klassieke economische theorie en de psychologie proberen te dichten.

Ik geef jullie even een korte toelichting. 

Homo Economicus vs. Homo Sapiens
De economische theorie doet weliswaar een aantal (foute) psychologische assumpties, maar deze assumpties leiden niet altijd tot de beste voorspellingen over ons gedrag. Economen gebruiken modellen die vaak inconsistent zijn met de psychologie. Zij vertrekken vanuit “Homo Economicus”, of met andere woorden de mens als rationele actor. Maar wij psychologen weten beter: wij zijn “Homo Sapiens”, want ons gedrag wordt vaker gekenmerkt door irrationaliteit. Deze inconsistentie zie je ook terug in twee verschillende werken uit het oeuvre van de vader van de Economie, Adam Smith. Zijn boodschap in de “Theory of Moral Sentiments” is dat mensen zich bekommeren over de interesses van anderen. Terwijl hij in “The Wealth of Nations” schreef over hoe het avondeten op tafel kwam: “…it is not from the benevolence of the butcher, the brewer or the baker but from the regard to their own interests…”. In de praktijk zien we dat beide het geval zijn: mensen gaan vaak voor hun eigen belang, maar vaak genoeg denken wij ook aan eventuele voordelen van anderen. Hierom is het belangrijk om de economie en de psychologie beter met elkaar te verzoenen. Want dit zou moeten leiden tot betere voorspellingen van menselijk gedrag.

Om terug te komen op de onderliggende psychologische assumpties van de economie; er zijn er vijf:

De mens:

1. Heeft stabiele voorkeuren
2. Maximaliseert 
3. Is egoïstisch 
4. Zijn keuzes worden niet door emoties beïnvloed 
5. Weet om te gaan met complexe informatie 

Stabiele Voorkeuren
De eerste assumptie is dat de mens zijn voorkeuren kent: hij weet altijd wat hij wil en hij denkt altijd rationeel. Bovendien zijn deze voorkeuren stabiel. Dit is echter niet altijd het geval. We kunnen bijvoorbeeld een product —waarvan vooraf gedacht werd dat wij het echt wilden— kopen maar achteraf toch ontevreden zijn met de aankoop. Dit betekent dat wij onze voorkeuren dus niet altijd kennen; vooral niet als we geconfronteerd raken met te veel opties die allemaal even attractief zijn of met complexere informatie. Te veel keuze kan zorgen voor een mentale overlading waardoor we juist minder goed in staat zijn om een keuze kunnen maken of waardoor we irrationele of emotionele keuzes maken. 

Emoties
Emoties en gevoelens hebben invloed op de keuzes die we maken. Als je bijvoorbeeld hongerig naar de supermarkt gaat, koop je vaak meer dan als je geen honger hebt. Of, stel je bent verdrietig, dan koop én eet je vaak ook veel meer. Verder zien we dat marketing veel invloed op de keuzes die we maken door in te spelen op onze emoties of ons algemeen affect (dit is een ethische discussie waarop ik verder niet in zal gaan). Volgens de Klassieke Economische Theorie zou dit niet mogen gebeuren, want volgens de theorie hebben emoties geen invloed op ons (aankoop)gedrag. 

Maximizing & Egoïsme (Gierigheid)
De volgende assumptie is dat de mens gierig is; meer is altijd beter. Ook dat de mens egoïstisch is en enkel gaat voor eigen belang Dit klopt ook niet helemaal, omdat mensen ook plezier halen uit het verwennen van anderen; mensen doneren en mensen geven. Er is zelf bewijs voor dat mensen die anderen verwennen, meer baat hebben dan degene die verwend wordt in termen van hogere gevoelens van welzijn.
Er zijn ook Maximizers: mensen die altijd het beste willen, maar er zijn ook genoeg minimalisten en mensen – de zogenaamde Satisficers – die tevreden zijn met een optie dat “goed genoeg” is. 

Complexe informatie
Zoals ik eerder zei, zodra wij geconfronteerd worden met te veel informatie of heel complexe informatie, dan maken wij fouten in onze besluitvorming of we maken helemaal geen keus. Ons denken is dus heel feilbaar. Dit zou volgens de economie niet het geval moeten zijn, want de mens kan volgens de theorie omgaan met complexe informatie. De voorbeelden die ik net gaf laten zien dat het praktisch anders is.

Conclusie
Deze assumpties geven dus aan dat de klassieke economische theorie niet helemaal afgestemd is op mensen en hun gedrag en daar komen wij als EC-psychologen in. Het leuke van deze studie is dat je de theorieën ook kan toepassen op andere gebieden zoals bijvoorbeeld in partnerkeuze. Met deze specialisatie kan je in elke functie treden die te maken heeft met marketing, reclame, brand management, sales, advertising enzovoort. Natuurlijk kan je ook richting beleid gaan. Eigenlijk elk gebied waar keuzegedrag de focus is.

Waarover ging jouw masterthesis?

“An Anti-common’s Dilemma with Uncertainty and Accountability”

Dat is de titel van mijn masterthesis. Wij hebben namelijk een spelletje gecreëerd voor individuen om te gokken. Deze manier van onderzoek wordt vaak gebruikt in ECP en de sociale psychologie.
Mensen kwamen naar het lab en werden verdeeld in groepen van drie. Elk persoon kreeg een lot waarmee hij of zij 20 euro kon winnen. Ook waren zij vrij om te onderhandelen in loten. Als zij hun lot verkochten konden ze maximaal twee euro ermee verdienen. Participanten wisten niet precies hoeveel hun lot waard was tot het bod door de computer werd gedaan. Onzekerheid was dus een variabele in dit onderzoek, omdat wij wilden zien hoe gedrag en keuzes worden beïnvloed binnen onzekerheidscondities.
In sommige trials hebben wij de waarde van elk lot bekendgemaakt. Hier zagen we dat mensen gerichter onderhandelden, omdat ze wisten welke loten waarde hadden en welke niet. We concludeerden dat meer onzekerheid leidt tot gieriger gedrag. Hoe meer onzekerheid er is, hoe meer geld men vraagt voor hun loten bij onderhandeling.
Aan het eind van de trial werd er dan ook gevraagd naar een verklaring waarom zij zo een prijs vroegen voor een lot. Het bleek dus dat het niet per se ging om gierig gedrag, maar meer om de onzekerheid. Hoe meer onzekerheid er is over de waarde van een goed en de winsten die gemaakt kunnen worden, hoe hoger de gestelde prijs wordt, waardoor het moeilijker wordt om een koper voor het goed te vinden.
Zo kunnen we de resultaten van dit onderzoek ook terugzien in de maatschappij. Als er bijvoorbeeld een kuur voor een ernstige ziekte ontwikkeld moet worden, verschillende bedrijven patenten hebben op de substanties die nodig zijn voor deze kuur en niemand de waarde van eigen substantie echt kan inschatten, worden de prijzen per patent veel hoger. Op den duur kost het zoveel geld dat de kuur niet meer wordt gemaakt.

Welke boodschap heb jij aan de Surinaamse samenleving omtrent mental health?

Wacht niet om hulp te zoeken. Let op jezelf. Voorzie in je eigen psychologische behoeften. Alleen al als je het idee hebt dat je richting een burn-out gaat, dan is er vaak genoeg iets ergs aan de hand.
Jouw mentale gezondheid kan je zelf makkelijk bewaken door het acroniem ‘ABC’. De A staat voor Autonomie, de B voor “Bonding” oftewel verBondenheid en de C voor Competentie. Dit zijn de psychologische behoeften waarvan het gebrek aan bevrediging tot serieuze (mentale) problemen kunnen leiden.
Je moet altijd het gevoel van autonomie hebben, je moet de dingen kunnen doen die je wil doen. Nu met de economische situatie begrijp ik dat het wel moeilijker is, maar desondanks, probeer er toch wat van te maken.
Verbondenheid is heel makkelijk. Houdt kwalitatief goede sociale contacten op na en probeer in contact te blijven met familie en vrienden.
Zorg bij competentie ervoor dat je plezier haalt uit de dingen die je doet en dat je je goed voelt bij wat je doet; vooral in je werk.
Met deze kennis kan je een heleboel veiligheidskleppen inbouwen. Als je het gevoel hebt dat je niet vrij bent in het maken van keuzes aan het werk, probeer het eens bespreekbaar te maken met je baas en geef ook aan wat je anders of effectiever zou kunnen doen. Stel je hebt het gevoel dat je iemand lang niet gesproken hebt, bel de ander dan even op. Maak tijd vrij voor de dingen waarvan je houdt.
Als het dan echt niet gaat, aarzel niet om hulp te vragen. Iedereen heeft er baat bij om een klein beetje hulp te zoeken. Het hoeft niet altijd direct bij een professional, maar probeer je hart wel eens te luchten bij een significante persoon in je omgeving bijvoorbeeld.
Zoals ik gedurende dit interview probeerde uit te leggen: keuzes zijn belangrijk! Ook voor jouw (mentale) gezondheid.